خانه / گیاهان دارویی / خواص گزنه برای سلامتی انسان
خواص گزنه

خواص گزنه برای سلامتی انسان

خواص گزنه برای سلامتی انسانReviewed by محمد سمایی on Apr 23Rating: 4.5خواص گزنه برای سلامتی انسانگیاه گزنه (نام علمی : اروتیک دیوایکا) یک گیاه گلدار با قدمت چند صدساله که برای سال‌های طولانی‌ای در یونان باستان مورد استفاده پزشکی قرار می‌گرفت. در حال حاضر، گزنه در اکثر کشورهای جهان یافت می‌شود اما ریشه‌های اصلی آن در اروپا و آسیا هستند. خواص گزنه بسیار زیاد بوده و دراین مقاله به می خواهیم به خواص گزنه بپردازیم.

اگر به شمال ایران سفر کرده باشید، وقتی که در حال قدم زدن در جنگل‌های شمال بوده‌اید احتمالاً در ناحیه ساق پاهایتان، احساس سوزش شدید کرده‌اید. خب این شانس شماست. احتمالا بدن شما به گیاه گزنه برخورد داشته است. در آن لحظه شما ممکن است که به آن گیاه لعنت بفرستید ولی نمی‌دانید که خواص گزنه قدمت چند صدساله دارد.

شاید بیشتر استفاده از خواص گیاه مربوط به دم کردن این گیاه به همراه چای برای درمان طبیعی آلرژی باشد، اما ثابت‌شده که به نفع پوست و استخوان نیز هست. بنابراین چگونه یک گیاه نفرت‌آور که حتی نمی‌توان به آن دست زد، به یک گیاه دارویی تبدیل می‌شود و همه افراد برای دمنوش کردن آن سر و دست می‌شکنند؟ در این مقاله می‌خواهیم این موضوع را کشف کرده و به خواص گزنه پی ببریم. با برگدون همراه ما باشید.

گزنه چیست؟

گیاه گزنه (نام علمی : اروتیک دیوایکا) یک گیاه گلدار با قدمت چند صدساله که برای سال‌های طولانی‌ای در یونان باستان مورد استفاده پزشکی قرار می‌گرفت. در حال حاضر، گزنه در اکثر کشورهای جهان یافت می‌شود اما ریشه‌های اصلی آن در اروپا و آسیا هستند. بیشترین ارتفاع این گیاه یک متر بوده و در شش ماه اول سال در شمال ایران رشد می‌کند. همچنین دارای برگی به شکل قلب و با رنگ‌های سبز و زرد است. اگر در حال پرورش این گیاه هستید، بهتر است که در خاک غنی از نیتروژن رشد کند.

به گفته مرکز ملی اطلاعات زیست‌فناوری (NCBI)، درحالی‌که بدن‌ها هنگام برخورد با گیاه گزنه دچار خارش و سوزش شدید می‌شود، این گیاه می‌تواند خواص دارویی زیادی راه به همراه داشته باشد. بیشتر محصولات گیاهی از ساقه و برگ گزنه ساخته می‌شوند، اما ریشه گزنه نیز دارای خواص دارویی نیز هست. درواقع قسمت بالایی گزنه به‌طور معمول در تسکین آلرژی و مشکلات تنفسی استفاده می‌شود و ریشه این گیاه می‌تواند به درمان اختلالات ادراری و پروستات کمک کند، همچنین گیاه گزنه دارای ویژگی‌های ضدالتهابی نیز هست که می‌تواند بر بسیاری از مشکلات و سلامت اثرگذار باشد.

چرا گیاه گزنه می‌گزد؟

گزنه حاوی تعدادی از مواد شیمیایی مانند سروتونین، هیستامین و استیل کولین است  که برخی از آن‌ها می‌توانند بسیار مضر باشند. این مواد شیمیایی که در پرزهای روی سطح برگ و ساقه گزنه وجود دارد موجب تحریک ناخوشایند پوست می‌شود. اگر به سطح برگ گزنه نگاه کنید، متوجه نیش‌های سوزن مانند روی سطح برگ گزنه خواهید شد. درون این نیش‌ها همان ماده‌های شیمیایی وجود دارند که در اثر برخورد این نیش‌ها به پوست، مواد شیمیایی وارد بدن شده و التهابی همراه با قرمزی، تورم، خارش و بی‌حسی به وجود می‌آورد.

خواص گزنه

علیرغم اینکه مواجه‌شدن با این گیاه بسیار دردناک است، اما نباید خواص گزنه و اثراتی که این گیاه بر روی سلامتی انسان دارد را نادیده گرفت. مطالعات نشان داده‌اند که گزنه اثرات آنتی‌اکسیدانی، ضد میکروبی، ضد زخم، رطوبت و ضد درد دارد. به گفته مرکز پزشکی دانشگاه مریلند، این گیاه در طول تاریخ به‌عنوان یک دیورتیک و برای درمان عضلات و مفاصل دردناک، اگزما، آرتروز، نقرس و آنمی مورد استفاده قرارگرفته است. همچنین  امروزه برای درمان مسائل ادراری، و همچنین آلرژی و درد مفصلی استفاده می‌شود.

۱- هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) و مسائل مربوط به ادرار

علائم BPH از افزایش تورم غده پروستات و فشار بر روی مجرای ادرار ناشی می‌شود. بیماران مبتلابه BPH دارای سطوح مختلف افزایش میل به ادرار، تخلیه ناقص مثانه، ادرار دردناک، چکیدن ادرار پس از انجام و کاهش جریان ادرار هستند. خواص گزنه به شدت بر روی این بیماری تاثیر می گذارد. پزشکان هنوز کاملاً مطمئن نیستند که چرا بعضی از این علائم توسط این گیاه از بین می‌رود اما مطالعات بالینی بسیاری نشان می‌دهد که این گیاه حاوی مواد شیمیایی‌ای است که علائم BPH را کاهش می‌دهد. هنگامی‌که گزنه مصرف می‌شود، به‌صورت مستقیم بر روی سلول‌های پروستات تأثیر می‌گذارند. نشان داده‌شده که ریشه گزنه رشد سلول‌های سرطانی را متوقف و کند می‌کند. در حالت کلی می‌توان از گزنه به‌عنوان یک بهبوددهنده جریان ادرار و عفونت‌های مثانه استفاده کرد.

۲- درد ناشی از آرتروز

کسانی که از بیماری آرتروز رنج می‌برند اغلب درد مفصلی در نقاط دست، زانو، ناحیه کمر، ستون فقرات دارند. معمولاً بیماران برای درمان درد آرتروز از داروهای ضدا التهاب به نام NSAID استفاده می‌کنند که خود این داروها اگر به‌طور مداوم استفاده شود می‌تواند باعث بروز بیماری‌های دیگر هم بشود. وقتی که گزنه می تواند درد آرتروز را تسکین دهد، چرا نباید از خواص گزنه برای درمان درد آرتروز استفاده کرد؟ همچنین مطالعات نشان می‌دهد به‌غیراز برگ گزنه، استفاده از برگ گندم در محل درد به‌صورت موضعی درد را کاهش می‌دهد و می‌تواند آرتروز را درمان کند. اگر گزنه به‌صورت خوراکی مصرف شود می‌تواند گلودرد را نیز درمان کند. مطالعه دیگری منتشرشده در مجله روماتولوژی نشان‌دهنده قدرت ضدالتهابی گزنه در برابر سایر بیماری‌های خود ایمنی مانند آرتریت روماتوئید است.

۳- تب یونجه

تولید هیستامین در بدن باعث ایجاد عوارض جانبی ناشی از آلرژی می‌شود. خصوصیات ضدالتهابی گزنه در تعدادی از گیرنده‌های کلیدی و آنزیم‌ها در واکنش‌های آلرژیک تأثیر می‌گذارد و از ابتلا به علائم تب یونجه جلوگیری می‌کند. گزنه یک آنتی‌هیستامین قوی بوده که و در درمان آلرژی مفید است. یک قاشق غذاخوری برگ خشک‌شده گزنه را در یک لیوان آب جوش قرار دهید و به مدت پنج دقیقه به حال خود رها کنید تا به حالت دمنوش دربیاید. حال مقداری عسل به دمنوش گزنه خود اضافه کنید و بنوشید. دمنوش گزنه با عسل به درمان و پیشگیری از تب یونجه کمک می‌کند.

۴- خون‌ریزی

محصولات خاصی که حاوی عصاره گزنه باشند، هنگامی‌که روی پوست استفاده شوند، می‌توانند خونریزی را در طول عمل جراحی کاهش دهند. این محصول که منعقد کننده خون است از آلپاینا، شیرین‌بیان، آویشن، انگور، گزنه ساخته‌شده است. همچنین پس از عمل جراحی دندان، برای کاهش خون‌ریزی دندان از این ماده استفاده می‌کنند.

۵- اگزما

اگزما یک بیماری پوستی خشک و همراه با سوزش و خارش ملال‌آور است. همان‌طور که گفته شد، گزنه دارای خواص ضدالتهابی به علت داشتن آنتی‌هیستامین و اسیدهای ضدالتهاب است که می‌تواند به درمان بیماری اگزما کمک کند. برای درمان اگزما روزانه ۲ الی ۳ لیوان دمنوش چای با گزنه مصرف کنید.

۶ – کاهش قند خون

مصرف دمنوش برگ و ساقه گزنه قند خون شما را کاهش می‌دهد. مواد شیمیایی موجود در گزنه باعث فعال‌سازی انسولین می‌شود که باعث می‌شود قند خون شما متعادل شود. این نتیجه را از آزمایشاتی برداشت کردند که روی ۹۲ تن از افراد مختلف انجام شد. بعد از بررسی متوجه شدند افرادی که گزنه مصرف کردند دارای سطح قند خون پایین‌تری هستند.

۹- افزایش شیردهی

۱۰- تحریک پیاز مو و کمک به رشد مو

۱۱-کمک به کنترل قند خون در بیماران مبتلابه دیابت

۱۲- کاهش خون‌ریزی مربوط به لثه

۱۳- درمان اختلالات کلیه‌ها و دستگاه ادراری

۱۴- پیشگیری و درمان اسهال

۱۵- کاهش جریان قاعدگی

۱۶- تسکین آسم

۱۷ – بهبود زخم‌ها

۱۸- درمان هموروئید

۱۹- تحریک انقباضات در زنان باردار

۲۰- درمان نیش حشرات

۲۱- درمان تاندونیت یا درمان التهاب مربوط به تاندون

۲۲- درمان کم‌خونی

چگونه از خواص گزنه نهایت استفاده را ببریم؟

گزنه خشک‌شده و همچنین ریشه خشک‌شده آن در بسیاری از مغازه‌ها و عطاری‌ها این گیاه یافت می‌شود. قبل از خریدن این گیاه به این نکته دقت کنید که چه نوع بیماری‌ای دارید و بعد از اقدام به خرید کنید. زیرا خواصی که ریشه و ساقه و برگ این گیاه دارند باهم متفاوت بوده و برای بیماری‌های خاصی مصرف می‌شوند. برای تعیین اینکه چه مقدار برای مصرف شما مجاز است، هیچ توصیه‌ای وجود ندارد و بهرت است که به پزشک خود مراجعه کنید.

۱- چای گزنه

برای تهیه یک دمنوش دل‌چسب می‌توانید گزنه را خشک‌کنید و به‌اندازه یک قاشق غذاخوری در مقداری آب جوش ریخته و بگذارید به مدت ۲ الی ۳ دقیقه به همراه آب بجوشد. سپس آب حاصل را در لیوان به همراه یک نبات در لیوان ریخته و از یک دمنوش چای گزنه طبیعی و سالم نهایت لذت را ببرید.

۲-  استفاده در غذا

گیاه گزنه را می‌توانید همانند سبزی خردکرده و به انواع غذاهای خود اضافه کنید. معمولاً در سوپ استفاده می‌شود، هنگامی‌که فردی سرما می‌خورد، توصیه می‌شود که در سوپ خود مقداری گزنه خردشده اضافه کند. هنگامی‌که گزنه پخته شود طعمی بین طعم خیار و اسفناج دارد. همچنین بعد از پخته شدن، آهن و انواع ویتامین‌های آن نظیر ویتامین A و C آزاد می‌شود.

۳- کرم و کپسول‌های حاوی گیاه گزنه

همان‌طور که گفته شد یکی از خواص گزنه دارا بودن خاصیت ضدالتهابی است. ازاین‌رو، در بسیاری از کرم‌های ضدالتهابی استفاده می‌شود. می‌توانید کرم‌های حاوی گزنه را تهیه کنید و روی نقاط آسیب‌دیده بدن بمالید. همچنین کپسول‌هایی در بازارها موجود هستند که حاوی این گیاه بوده و به درمان آلرژی کمک می‌کند. در مورد اینکه آیا خوردن این نوع کپسول برای معده شما ضرر دارد یا خیر لطفاً با پزشک خود مشورت کنید.

چگونه گزش گزنه را درمان کنیم؟

وقتی که پوست شما در معرض این گیاه قرار می‌گیرد، دچار سوزش شدید همراه با خارش می‌شود. کاری که باید بکنید که اصلاً به آن دست نزنید. صابون را برداشته و صورت کامل آن نقطه را با آب و صابون شستشو دهید. بعد از شستشو از کرم‌های ضدالتهابی مانند آلوئه ورا استفاده کنید. وقتی که گزنه داخل آب قرار بگیرد یا جوشانده شود، خاصیت گزیدگی آن از بین می‌رود و دیگر نیازی نیست که از آن فراری باشید.

هنگام استفاده از گیاه گزنه مراقب باشید

 ۱- هنگام برداشت. برای جلوگیری از گزش گزنه، حتماً از دست‌کش‌های باغبانی استفاده کنید تا دست شما دچار التهاب براثر تماس پوست با پرزهای گزنه نشود.

۲- هنگام استفاده به همراه گیاهان دیگر. اگر گزنه را با گیاهان دیگر مخلوط می‌کنید، باید مراقب باشید و طبق توصیه پزشک خود این کار را انجام دهید. برای هر بیماری باید دوز مخصوص به آن را مصرف کنید.

۳- زنان باردار نباید از گزنه استفاده کنند. با توجه به اینکه گزنه بر چرخه قاعدگی تأثیر می‌گذارد، مصرف گزنه می‌تواند انقباضات رحم را تحریک کند و به‌طور بالقوه باعث سقط جنین شود.

 ۴- وقتی که دیابت دارید. درست است که خواص گزنه برای افراد دیابتی مفید است اما باید مراقب دوز گزنه مصرفی خود باشید. برای این کار با پزشک خود مشورت کنید.مصرف بی‌رویه گزنه مشکلات بزرگی را برای افراد دیابتی به همراه دارد.

۵- وقتی که برای اولین با مصرف می‌کنید. بعضی از مردم هنگام ابتلا به بیماری‌هایی مثل ناراحتی معده، اسهال، سرماخوردگی از دمنوش گزنه استفاده می‌کنند. بهتر است که با دوز های کم شروع کنید.

منبع : draxe

درباره ی محمد سمایی

محمد در دانشگاه گیلان مهندسی کامپیوتر خونده ، حدود 2 سال هست که در زمینه ی کارآفرینی و استارتاپ ها فعالیت داره ، محمد به دنیای تکنولوژی ، طبیعت گردی و بازی های استراتژیک بسیار علاقه داره .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *